Quick Reads

The Better India

On Second Hand Books: ‘Everything Spiritual’

The dusty, messy treasure houses of second-hand yellow books have always excited me. Netaji, a character in my play, Sadasarvada Purvapar (2019), is drawn from the second-hand booksellers I have met. Surrounded by so many books, Netaji loves spending long hours with a bidi in mouth and the famous Sanjay Dutt starrer 'O mere Sajan Sajan’ song at the background.
Indie Journal

‘वुई आर वन’ या ऑनलाईन चित्रपट महोत्सवातील महत्त्वाच्या सिनेमांची ओळख: ‘क्रेझी वर्ल्ड’

जगभरातील नामांकित चित्रपट महोत्सवांनी एकत्र येत ‘वुई आर वन’ या नावाने एक ऑनलाईन चित्रपट महोत्सव आयोजित केला आहे. या महोत्सवात काही निवडक नवे आणि जुने चित्रपट युट्युबवरील ‘वुई आर वन’ याच नावाच्या चॅनलवर मर्यादित कालावधीकरिता मोफत स्ट्रीम होत आहेत. येत्या काळात या महोत्सवातील महत्त्वाच्या अशा काही चित्रपटांविषयीच्या, मुख्यत्वे त्यांची ओळख करून देणाऱ्या लिखाणाची सुरुवात ‘क्रेझी वर्ल्ड’ या चित्रपटापासून करतोय.
warli

वारली विद्रोहाच्या प्रदेशात वाढताना माणूस जागा होण्याचा प्रवास

ठाणे जिल्ह्यातील डहाणू तालुक्यात जव्हार-डहाणू रोडवर तलवाडा ओलांडला की जरा आतल्या बाजूला होती ती सूर्या प्रकल्पची कॉलनी. कॉलनी कसली? आम्ही गेलो तेव्हा चार चाळी कर्मचाऱ्यांना, आठ-दहा क्वाटर्स क्लरिकल स्टाफला, आणि चार-पाच बंगले अभियंत्यांना होते. बाकी आजूबाजूला जंगल आणि फक्त जंगल. अनेक टेकड्या आणि चहुबाजूंनी लांबपर्यंत पसरलेले अनेक डोंगर. सूर्या नदीवर धरण बांधले जाणार होते अन त्यावर होणार होता हायड्रो प्रोजेक्ट. त्या कर्मचाऱ्यांची ही वसाहत.
Tejaswini Enterprises

The Portraits of Women from ‘Awake’ and ‘Nathicharami’

Will the sexually independent female characters, like those in Almodovar’s film, be a reality for those written in our land? Or will our society keep resisting showing them while calling spade a spade, without any signs to change or outlook – to move on from our biases? In a country where domestic abuse is still a pertinent issue, that is tough to answer.
livemint

देशीवाद हा प्रतिक्रांतीचाच भाग आहे: डॉ. रावसाहेब कसबे (मुलाखत)

हैद्राबाद येथे स्थित मुक्त पत्रकार व सामाजिक कार्यकर्ता, कुणाल रामटेके, यांनी मराठीतील प्रसिद्ध तत्त्वज्ञ व अभ्यासक डॉ. रावसाहेब कसबे यांची घेतलेली मुलाखत.
Amazon

पाताल लोक: समकालीन समाजव्यवस्था, न्यायव्यवस्था आणि माध्यमव्यवस्था यांचं प्रभावी चित्रण करणारी सिरीज

मालिकाकर्त्यांची उदारमतवादी धोरणं प्रत्यक्ष-अप्रत्यक्षरीत्या मालिकेत प्रतिबिंबित झालेली आहेत. मुळातच मालिकाकर्ते हे त्यांच्या विचारांबाबत जागरूक आहेत. त्यामुळेच मालिकेत ‘वुई लिबरल्स आर सच अ क्लिशे. ऑल वुई नीड फॉर अ ह्युमन स्टोरी इज अ मुस्लिम क्रिमिनल ऑर अ एलजीबीटी कॅरेक्टर’ असे मेटा डायलॉग्ज येतात.
feminism india

ऐतिहासिक वारली बंडाची आज पंचाहत्तरी

डहाणू, पालघर, उंबरगाव या आदिवासी भागात झालेल्या ऐतिहासिक वारली उठावाला आज ७५ वर्ष पूर्ण होत आहेत, त्यामुळे या लढ्याच्या आठवणी जागवणं महत्वाचं आहे. मात्र हा लढा समजून घेण्याआधी तत्कालीन ऐतिहासिक परिस्थिती समजून घेणं आवश्यक आहे.
सिरत सातपुते

स्मरण: रत्नाकर मतकरी आणि नर्मदेची चित्रकथी

ज्येष्ठ लेखक, नाटककार रत्नाकर मतकरी यांचं नुकतंच निधन झालं. मतकरींच्या विपुल आणि विविध साहित्यप्रकारांतल्या मुशाफिरीमुळे ते आपल्याला लेखक म्हणून परिचित आहेतच, परंतु मतकरी तितकेच समर्थ चित्रकारही होते. ते नव्वदच्या दशकात नर्मदा घाटीत नर्मदा बचाव आंदोलनाच्या कार्यकर्त्यांबरोबर गेले होते, तिथे त्यांनी जे अनुभवलं ते त्यांच्या कुंचल्यातून दमदारपणे साकारलं गेलं आणि त्यातून उभं राहिलं नर्मदा बचाव लढ्याचं एक आगळंवेगळं दृश्यरूप! याबद्दलच लिहित आहेत सिरत सातपुते.
इंडी जर्नल

व्हिडियो: मीडिया रिपब्लिक भाग १ (फेक न्यूज आणि आपण)

मीडिया रिपब्लिकचा हा पहिला एपिसोड. यामध्ये आपण पाहणार आहोत, की केंद्र सरकारनं स्वतःच 'फेक न्यूज' बाबत प्रसिद्ध केलेली सूची का मागं घेतली.
Netflix

आफ्टर लाईफ: नैराश्यपूर्ण, तरीही विनोदी

अमेरिकन कलाकृती व्यक्तीपेक्षा घटनेला महत्त्व देतात, तर ब्रिटिश कलाकृती आपल्या पात्रांना अधिक महत्त्व बहाल करणाऱ्या असतात. त्यामुळे ब्रिटिश मालिकांमधील विनोदाच्या गडद छटा पात्रांच्या उपजत स्वभावातून निर्माण होणाऱ्या असतात. ही पात्रं अनेकदा आयुष्याकडे नीरस दृष्टिकोनातून पाहणारी, निराशावादी आणि तीक्ष्ण अशी विनोदबुद्धी असलेली असतात. ‘आफ्टर लाईफ’ आणि ‘फ्लीबॅग’ या दोन्हींमध्ये ब्रिटिश कलाकृतींची ही वैशिष्ट्यं दिसून येतात.
Columbia Pictures

‘Bottle Rocket’ and the tragedy of the weirdos

Wes Anderson roughly belongs to the same generation. And there is at least a semblance to this relatability (with such misfits) that gave a gigantic push to his career. Throughout his filmography, he has largely worked on the characters that are a result of their dysfunctional families and/or troubled childhood.
Tri Star

इट्स अ ब्युटीफुल डे इन द नेबरहूड: नैराश्यपूर्ण काळात मनात सौंदर्य निर्माण करणारा सिनेमा

या सगळ्याचा परिणाम असा होतो की, सध्याच्या काळामध्ये निराशावाद, उपाहासवृत्तीचा उद्रेक झालेला असताना एक प्रचंड आशावादी आणि सकारात्मक दृष्टिकोन बाळगून असणारी कलाकृती समोर येते. जी तिच्या नावाला जागते. इतकं की, कधीही निरुत्साही वाटत असल्यास हा सुखदायक चित्रपट पाहून जरा बरं वाटून घेण्याइतपत विश्वास या चित्रपटावर ठेवता येऊ शको.
TRT world

नफा पाहिजे, तर कामगारांनी थोडं सहन केलं तर काय बिघडलं?

तशी चूक कोणाचीच नाही. व्यवस्थेची आहे. त्यामुळे बोला कोणाला? कारण व्यवस्था पृथ्वी तयार झाल्यापासून आशीच आहे. बदलता येत नाही. त्यामुळे सर्वांचे अभिनंदन. मजूर शक्यतो गरीब असतात. श्रीमंत मजूर पाहिलाय का? असेल तर कळवा, आत टाकू. शक्यतो मजूर, कामगार आयुष्यभर हतबल असतात. असला पाहिजे. नाहीतर काय उपयोग?
ariyamagga

फलसफी: बुद्धाचं तत्त्वज्ञान समजून घेताना

बुध्द जाणीव कशी निर्माण होते या सत्याच्या पलीकडे जाऊन ही जाणीव जर वस्तूच्या संपर्कात आली, तर त्यामधून जाणिवेच्या पातळीवर दुःख निर्माण होतं हे मांडणारा पहिला तत्ववेत्ता आहे. व त्याचसोबत याच जाणिवेनं वस्तुचं मूळ स्वरूप जाणून घेतले तर ज्ञानदेखील प्राप्त होतं, हेही तो दाखवुन देतो.
Studio 24 & Roy Andersson Production

‘लिव्हिंग’ ट्रिलजी: माणूस असण्याचा अर्थ शोधणारा रॉय अँडरसनचा सिनेमा

या चित्रत्रयीतील चित्रपटांची रचना अशी की, त्यांमध्ये पात्रांच्या विशिष्ट संचाला समोर ठेवत पारंपारिक तऱ्हेची कथा सांगितली जात नाही. या तिन्ही चित्रपटांमध्ये वेगवेगळ्या सेल्फ-कन्टेन्ड स्केचेसचा समावेश होतो. अगदी या चित्रत्रयीचा भाग नसलेल्या त्याच्या ‘अबाऊट एंडलेसनेस’ (२०१९) या चित्रपटाची रचनाही अशाच तऱ्हेची आहे. या चित्रपटांमध्ये क्वचित काहीएक पात्रं वारंवार समोर येतात, पण तितकंच.
अमर शेख

कामगार दिन व महाराष्ट्र दिन सोबत येतात हा फक्त योगायोग नाही

मराठी भाषिकांचे राज्य स्थापन करण्याची मागणी घेऊन १९५० ते १९६० च्या दरम्यान् चळवळ झाली, तिचा आधार फक्त भाषिक विभाजनाचा नव्हता, तर लोकभाषेच्या आधारावर देशाचे राजकीय व्यवस्थापन करण्याचा, म्हणजे खऱ्या अर्थाने लोकशाही राज्याचा होता. संयुक्त महाराष्ट्राच्या लढ्याचे नेतृत्व डाव्या कामगार-शेतकरी नेत्यांकडे होते, हा केवळ योगायोग नाही. समाजवादी भारतात समाजवादी महाराष्ट्र हा सर्व जनतेचा ध्येयवाद होता.ती त्यांची स्वातंत्र्य चळवळीतून आलेली आकांक्षा होती.
स्क्रोल

समजून घ्या: ६८ हजार कोटींची कर्ज 'राईट ऑफ' केली म्हणजे नक्की काय केलं

एका माहिती कायद्याअंतर्गत केलेल्या अर्जाला उत्तर देतांना रिझर्व्ह बँकेने दिलेल्या माहितीनुसार जवळपास ६८-६९ हजार कोटींची कर्जे 'निर्लेखित' (Write off) केल्याचे कळाले. ह्यावर स्पष्टीकरण देताना देशाच्या अर्थमंत्री निर्मला सिथारमन म्हणाल्या की ती कर्जे 'माफ' केली नसून 'निर्लेखित' केली आहेत.
इंडी जर्नल

कोरोना स्क्रिनिंगसाठी मालेगावमध्ये मेडिकल पथकातून गेलेल्या तरुणा डॉक्टरचा अनुभव

जेव्हा आम्हाला सांगितलं गेलं की मालेगावच्या स्क्रिनींग कॅम्पसाठी तुमची निवड झालेली आहे, तेव्हा मी आणि माझे दोन इंटर्न बॅचमेट लगेच तयार झालो. जेव्हा बाकीच्यांना हे कळलं तेव्हा सगळ्यांचं म्हणणं एकच होतं की जाऊ नकोस. मालेगावला जाणं म्हणजे सुसाईड करण्यासारखं आहे. मी न जाण्याची सगळी कारणं तपासून पाहिली, मात्र मला एकही कारण सापडलं नाही आणि मी नाही गेलो तर कोणाला तरी जाणं भागच होतं. त्यामुळं मी जायचं ठरवलं.
द कॅराव्हॅन

उलटतपास: डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आणि संघामध्ये खरंच मैत्रीपूर्ण संबंध होते का?

१५ एप्रिल २०२० रोजी अरुण आनंद ह्या आर.एस.एस. संबंधित व्यक्तीने आंबेडकर जयंतीनिमित्ताने ‘द प्रिंट’ ह्या वेबपोर्टलवर ‘Ambedkar's links with RSS & how their ideologies were similar’ ह्या विषयावर साडेसहा मिनिटांचा व्हिडियो प्रसारित केला. त्यामध्ये त्यांनी अनेक दावे केले. प्रत्येक दाव्याला ऐतिहासक पुरावें आहेत असेही ते म्हणतात. त्यांचे बहुतेक दावे निराधार आहेत असे त्यांचा व्हिडीओ पाहतांनाच स्पष्टपणे दिसत होते.
MUBI

पोर्ट्रेट ऑफ अ लेडी ऑन फायर: उत्कटतेची सिनेमॅटिक अभिव्यक्ती

पोर्ट्रेट ऑफ अ लेडी ऑन फायर’ या फ्रेंच चित्रपटामधील दोन महत्त्वाच्या दृश्यांत विवाल्डीच्या याच अरेंजमेंटमधील ‘समर’ भागातील एका तुकड्याचा वापर केला जातो. ‘पोर्ट्रेट ऑफ अ लेडी ऑन फायर’मध्येही नेमकी विवाल्डीच्या संगीताचीच गुणवैशिष्ट्यं आहेत. ‘फोर सीझन्स’ जर उत्कटता आणि मूर्तिमंत सौंदर्याचा सांगीतिक नमुना असेल, तर ‘पोर्ट्रेट ऑफ अ लेडी ऑन फायर’ म्हणजे अशाच उत्कटतेचं सिनेमॅटिक समतुल्य मानता येईल.
पीटर हॉल्वर्ड

पीटर हॉलवर्ड: आता आपण ठरवायचं आहे आपल्याला कशा जगात जगायचं आहे

आपणाला नेहमीच आपलं जग कसं असावं याबाबत काही गोष्टी ठरवण्याची संधी मिळत असते, परंतु ही संधी नेहमीच येते असं नाही. त्याचसोबत प्रस्थापित जग आणि व्यवस्था स्वतःचं हित जपण्यासाठी हे आहे ते जग बदलण्याची संधी आपणास देत नाही.
नेटफ्लिक्स

द प्लॅटफॉर्म: आजच्या व्यवस्थेत मानवतेवर कटाक्ष टाकणारा चित्रपट

‘द प्लॅटफॉर्म’ ‘नेटफ्लिक्स’वर प्रदर्शित झाल्याझाल्याच त्यातील कालसुसंगत राजकारण हा चर्चेचा विषय बनण्यामागे चित्रपटातील हेच घटक कारणीभूत आहेत. इथली पात्रं, ती ज्या व्यवस्थेचा भाग आहेत ती व्यवस्था, या पात्रांची आणि व्यवस्थापनाची कृत्यं आणि त्यांच्या नैतिकतेवर उभी राहणारी प्रश्नचिन्हं अशी अनेक अंगं इथे आहेत.
फ्रेंच culture

ज्यो लूक नान्सी: आपणाला हे संकट म्हणजे स्वतःला पुन्हा समजून घेण्याची संधी आहे

सगळ्या जगात COVID-१९ ने निर्माण केलेल्या अरिष्टात एकीकडे एकाधिकारशाही प्रवृत्ती असलेला यंत्रणांबद्दलची स्वीकारार्हता वाढीस लागण्याची शक्यता असताना दुसरीकडे उदारमतवादी कल्याणकारी राज्य व्यवस्थादेखील पुन्हा उभारी घेऊ पाहत आहे. अशा द्वंद्वात, माणूस असण्याची वैश्विक जाणीव काय असावी याबाबत चिंतन व्यक्त करत आहेत, फ्रेंच तत्त्ववेत्ते ज्यो लूक नान्सी.
फ्रँको बेरर्डी

फ्रँको बेरार्डी: आपल्याला माहित असलेलं जग पुन्हा येणं शक्य नाही

उद्या जेव्हा जग पुन्हा नव्याने उभे राहील तेंव्हा अस्तित्वात असलेल्या सामान्य परिस्थितीकडे पुन्हा परत न जाता जगाचा नव्याने विचार करावा लागेल आणि या नव्या जगाची धारणा 'फायदा' या तत्वावर आधारित न राहता उपयोग या तत्वांवर आधारित असणं ही काळाची गरज असेल.
यशवंत झगडे

माझ्या आंबेडकरवादी बनण्याची गोष्ट

खरं तर मी मोठा झालो ते ‘ताई-माई-अक्का, विचार करा पक्का आणि धनुष्यबाणावरच मारा शिक्का’ या आणि अशा घोषणा देतच. त्यावेळी मुंबईच्या ‘चुनाभट्टी’ भागात आम्ही राहत होतो. शिवसेनेसारख्या प्रादेशिक पक्षाचा दबदबा असलेला हा सारा भाग. माझ्या शालेय वयात मी कोणत्याही सामाजिक - राजकीय घडामोडींमध्ये रूढार्थानं सहभागी नव्हतो.
Amazon

‘एजंट साई श्रीनिवास अत्रेय’ : विनोदी हेरपट

कुठलाही चित्रपटप्रकार हाताशी घेऊन त्याला विनोदाची जोड देणं म्हणजे तसा ओळखीचा प्रकार आहे. असं करत असताना त्या प्रकारात पूर्वी होऊन गेलेलं काम आणि त्यातून तयार झालेले संकेत, शैली आणि तांत्रिक बाबींचे संदर्भ विचारात घ्यावे लागतात. हेरगिरी आणि गुन्ह्याचा तपास हा ‘एजंट साई श्रीनिवास अत्रेय’मधील विषय आहे.
फ्रँको बेरारडी

फ्रँको बेरार्डी: कोरोनाच्या संकटाने आपल्याला नव्या सामाजिक इच्छा अंगिकारण्याची संधी देऊ केली आहे

जगभरात भांडवलशाहीला पर्याय शोधण्याचा प्रयत्न गेले तीस चाळीस वर्षे अखंडितपणे चालू आहे पण हा प्रयत्नांना फारसे यश आले असे कुठं दिसत नाही. पण त्याचसोबत स्वतःमधील कुंठितता नष्ट करण्यासाठी व फायद्याची पुनर्निर्मिती करण्यासाठी भांडवल आपणा सर्वांनाच कमी पगार देत स्पर्धेच्या जाळ्यात सततच ढकलत आहे. पण अचानकपणे उदयास आलेल्या या विषाणूने भांडवली प्रवेगातील हवाच काढून घेतली आहे.
राहुल सांकृत्यायन

राहुल सांकृत्यायन: भारतीय जनवादाचे सांस्कृतिक सेनापती

राहुल सांकृत्यायन. लेखक, इतिहासकार, पुरातत्ववेत्ता, साम्यवादी विचारवंत,प्रवासवर्णनकार, तत्वान्वेषी, बौद्ध तत्वज्ञानाचे अभ्यासक व बहुभाषाविद अशा असंख्य उपाध्या त्यांच्या नावाशी जोडल्या गेलेल्या आहेत. पण ही त्यांच्या व्यक्तिमत्वाची वैशिष्ट्ये असली तरी त्यांना वेगळेपण देणार्‍या बाबी दुसर्‍या आहेत. ज्यामुळे ते महान लेखक विचारवंतच नाही तर जनतेचे सांस्कृतिक सेनापती ठरतात.
Seperation

The uncertainty of the laxman rekhas seperating us

When Prime Minister Narendra Modi announced a 21-day lockdown in India on 24 March, he asked us to draw a “Lakshman Rekha” outside our houses and not step out of it. He said that if we did not do so, we would recede by 21 years. Now, it isn’t clear what he really meant by that. Economically, the 21-day lockdown has already taken us back by much more than 21 years.
The new yorker

कोरोनाव्हायरस आपल्या 'नॉर्मल' जीवनशैलीला पुन्हा तपासून घ्यायला सांगतोय

आज ना उद्या या अरिष्टामधून आपण बाहेर पडूच, पण त्यानंतर ही आपण जा लोकांना मदत केली आहे त्या लोकांच्या आयुष्यातील प्रश्न बदलणार नाहीत ते तसेच राहणार आहेत. देशातील शहरातून जे असंख्य लोक त्यांच्या गावाकडे चालत गेले आहेत ते परत याच शहरात मरण्यासाठी येणार आहेत. फरक इतकाच की त्या मरणाला संरचनात्मक मान्यता आज आणि त्याबद्दल आपण फारसं लक्ष ही देत नाही कारण ते 'नॉर्मल'असत!
bojack horseman

नायक जगलेल्या अभिनेत्यांच्या अस्तित्ववादाचा उहापोह

आत्मपूजा आणि आत्मद्वेष या संकल्पना द्विध्रुवीय वाटत असल्या तरीही अनेकदा त्या एकाचवेळी अस्तित्त्वात असू शकतात. आत्मप्रौढी आणि अतिआत्मविश्वासामुळे निर्माण झालेल्या महत्त्वाकांक्षांची पूर्ती न झाल्याने त्यातून स्वानुकंपा (self-pity) किंवा मग आत्मद्वेषाची निर्मिती होऊ शकते.आणि बऱ्याचदा स्वानुकंपेचा मार्ग एक्झिन्स्टेशियल किंवा मग मिड-लाइफ क्रायसिसच्या माध्यमातून जातो.
बुद्धप्रिय

पूर्णवेळ कार्यकर्त्याच्या बाबतीत चळवळीचा पाया चुकला आहे का?

औरंगाबाद येथील कार्यकर्ते बुद्धप्रिय कबीर यांचा अलीकडे अकाली मृत्यू झाला. डावी चळवळ आणि आंबेडकरी चळवळीत ते सक्रिय होते. कबीर यांचे जगणे जसे काळजावर चरा उमटवणारे होते तसाच त्यांचा मृत्यू सुद्धा हृदयद्रावक आहे. कबीर आज आपल्यात नाहीत पण या निमित्ताने चळवळीतल्या एका अत्यंत महत्वाच्या मुद्यावर चर्चा होणे आवश्यक बनले आहे.
मेगामाईंड

मेगामाइंड’ : अस्तित्त्ववादाने ग्रासलेला खलनायक

सत्प्रवृत्तीचा विजय आणि दुष्प्रवृतीचा पराजय या चित्रपटातील ठरलेल्या संकल्पना आहेत. अनेकदा ड्रीमवर्क्स अॅनिमेशन स्टुडिओने निर्माण केलेल्या अॅनिमेटेड चित्रपटांत काही इंटरेस्टिंग संकल्पना असतात. ‘मेगामाइंड’ आणि ‘कुंग फु पांडा’ चित्रपट मालिकेतील चित्रपटांत या ठराविक संघर्षाच्या पलीकडे जात सत्प्रवृत्ती आणि दुष्प्रवृत्ती या संकल्पनांचा ऊहापोह केला जातो.
इंडी जर्नल

केरळनं यशस्वीरीत्या कोरोनाशी दोन हात कसे केले?

कित्येक प्रगत देश या रोगराईपुढे हतबुद्ध झाले आहेत. केरळ त्याच्याशी जिवाच्या कराराने लढत आहे. विषाणूची साखळी निर्णायकरित्या रोखण्यासाठी आम्ही माणुसकीची साखळी मजबूत करू पाहात आहोत. केरळ सरकार बिनीचा शिलेदार बनून या लढाईत अग्रभागी राहिले आहे.
shortlist

नव्या पिढीसाठी एकांत ही विशेष नवी गोष्ट नाही, परिचित आनंद आहे

‘वुई आर अ जनरेशन ऑफ ब्रोकन हार्ट्स अँड ब्रोकन पीपल’. झाकिर खान या कमेडियनच्या ‘हक से सिंगल’ या स्टॅण्ड अप कॉमेडी स्पेशलमधील हे एक वाक्य. अलीकडील काळातील माध्यमांतील पॉप्युलर कंटेंटकडे पाहिल्यास आपण हल्ली एकटेपणाला अंतर्भूत करत तो साजरा करायला शिकलो आहोत. याचं कारण मिलेनियल्स म्हणवल्या जाणाऱ्या, १९८० चं दशक आणि १९९० च्या दशकाच्या उत्तरार्धादरम्यान जन्मलेल्या पिढीच्या आयुष्याकडे पाहण्याच्या दृष्टिकोनात दडलेलं आहे.
axone

आखुनी (Axone): सध्याच्या राजकीय, सामाजिक वातावरणात आत्मपरीक्षणाची गरज अधोरेखित करणारा चित्रपट

‘विविधतेत एकता’ असं म्हणत प्रत्यक्षात मात्र संकुचित दृष्टिकोन बाळगून असणं, भेदभाव करणं, देशाच्या नैऋत्य भागातील नागरिकांना निंदानालस्ती करीत हिणवणं, दक्षिणेकडील विविध राज्यांतील सर्व नागरिकांची भाषा, राज्य एकच आहे असा समज बाळगून असणं हे एक खास भारतीय वैशिष्ट्य आहे. ‘आखुनी’ मधील प्रमुख पात्रांचा संच हा मूळच्या भारताच्या नैऋत्येकडील रहिवाश्यांच्या दिल्लीतील वास्तव्याचं प्रतिनिधित्व करणारा आहे. त्यामुळे साहजिकच त्याला विशिष्ट असा प्रादेशिक आणि सामाजिक संदर्भ आहे.
time.com

Women and Language: Why Language does not belong to her?

The language that we use every day, the language that is used to protest masculinity, the language to fight against patriarchy, the language that feminists use to establish gender equality? If we want to bring gender equality in its real sense, we need to start looking at the things that perpetuate inequality; language being the foremost of them.
लोट मायटनर

विज्ञाननायिका: नोबेल समितीने न्याय नाकारलेली लिझ मिटनर

पहिला अणुबाँब तयार करुन हिरोशिमा-नागासकीला मृत्युचं गाव बनवुन स्वतः मृत्युचा बाप बनलेला ओपेनहायमर. त्याची मी चाहती. पण त्याच क्षेत्रात अविरत काम करणारी लिझ मिटनर, तिला मी एक स्त्री असुनही इग्नोर करते. तो गिल्ट मला कुरडत गेला खुप दिवस. आज तो गिल्ट उतरवायचाच ठरवलंय.
kamyaab

कामयाब: जे चित्रपट पाहत मोठे झालो त्यात पाहिलेल्या चेहऱ्यांची वैश्विक कथा

‘कामयाब’बाबत बोलताना ‘वन्स अपॉन अ टाइम इन हॉलिवुड’ आठवण्याचं कारण म्हणजे या दोन्ही चित्रपटांच्या मध्यवर्ती पात्रांमध्ये एकेकाळी यशस्वी असलेल्या दोन अभिनेत्यांचा समावेश आहे. आणि महत्त्वाचं म्हणजे, दोन्ही चित्रपटांचा आशय आणि आवाका वेगळा असला तरी या विशिष्ट दृश्यांची तीव्रता मात्र सारखीच आहे.
Metanormal Motion Pictures

‘आमिस’ : अभौतिक प्रेमातली विलक्षण उत्कटता

‘तोंडीमुथलम द्रिक्साक्षीयम’ (२०१७) या मल्याळम चित्रपटात एक संवाद आहे. तो म्हणजे ‘इझन्ट हंगर द रीजन फॉर एव्हरीथिंग?’ हे वाक्य एका अर्थी इथे घडणाऱ्या घटनांनाही लागू पडतं. इथे प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्ष, काहीशी रूपकात्मक अशा दोन्ही तऱ्हेची क्षुधा सुमन आणि निर्मालीच्या कृत्यांना कारणीभूत ठरते.
Netflix

द बिग सिक: प्रेम आणि प्रेमासमोरची आव्हानं

‘द बिग सिक’ हा कुमैल नान्जियानी आणि एमिली गॉर्डन या दोघांच्या खऱ्याखुऱ्या प्रेमाच्या गोष्टीवर आधारलेला आहे. स्टॅन्ड अप कॉमेडीच्या विश्वात त्याचा स्ट्रगल सुरु असताना त्याची एमिलीशी भेट झाली होती. दोघेही एकमेकांच्या प्रेमात असताना कुमैलच्या पाकिस्तानी पार्श्वभूमीमुळे एमिलीच्या नकळत समांतररीत्या काही गोष्टी घडत होत्या.
mri curie

विज्ञानायिका: 'उत्सर्जन'शील मरी क्युरी

शेवटी देश कोणताही असो, स्त्रीला सन्मान देणं हे फारच लाजिरवाणं वाटतं काही लोकांना. ती एवढी यशस्वी होऊनही वैज्ञानिक समूहातील काही पुरुषांनी तिला एक समान मानलं नाही. १९१० मध्ये तिनं फ्रेंच अकॅडेमी ऑफ सायन्सेसच्या सदस्यतेसाठी अर्ज केला आणि दोन मतांनी तिला नाकारण्यात आलं
uncut gems

अनकट जेम्स: नावाजलेल्या रांगेत बसणारा थरारपट

साफ्दी ब्रदर्सच्या ‘अनकट जेम्स’कडे केवळ आणखी एक क्राइम थ्रिलर म्हणून पाहणं त्यावर अन्यायकारक ठरणारं आहे. इथे क्राइम थ्रिलरमध्ये असणं अपेक्षित असलेले सगळे घटक आहेत. भावनिक आणि नैतिकदृष्ट्या अधःपतन झालेली पात्रं आहेत, गुन्हेगारी आणि हिंसा आहे. हिंसेच्या अस्तित्त्वात गडद छटा धारण करणारा विनोद आहे.
parasite

पॅरासाईट: गरिबीचा रोलप्ले आणि श्रीमंतीची फँटसी

दक्षिण कोरियाची कथा सांगणारा पॅरासाईट त्याच्या अनुभूतीमध्ये मात्र वैश्विक आहे. त्यात दाखवलेली परिस्थिती आज जगभरातल्या कोट्यवधी जनतेचा दैनंदिन अनुभव आहे. आज जग एका अभूतपूर्व वर्ग संघर्षाच्या उंबरठ्यावर आहे. आजच्या जगाची अदृश्य केली गेलेली घुसमट म्हणजे हा सिनेमा.
jojo rabbit

जोजो रॅबिट: कट्टरतावादाचा निरागस उपहास

जोजोचा एक मित्र आहे किंबहुना खरंतर काल्पनिक मित्र आहे, तो म्हणजे अडॉल्फ हिटलर (टाइका वैटिटी). हा हिटलर जोजोला त्याची गरज असते तेव्हा प्रकट होणारा, साहजिकच हिटलरचं एक विनोदी आणि एका अर्थी बालिश रूप असणारा आहे.
Neal Street Productions

१९१७: अंगावर येणारा युद्धपट

युद्धपट दोन प्रकारचे असतात. पहिले म्हणजे युद्धाला आणि युद्धातील शौर्याची स्तुती करणारे, आणि दुसरे म्हणजे युद्धातील क्रौर्य दाखवणारे युद्धविरोधी चित्रपट. अनेकदा आपल्याकडील युद्धपट हे पहिल्या प्रकारातील असतात, तर युद्धात पोळलेल्या पाश्चिमात्य देशांतले युद्धपट दुसऱ्या.
sophie brahe

विज्ञाननायिका: भावाच्या खांद्याला खांदा लावून संशोधन करणारी सोफी ब्राहे

सोफीचं नावं खरंतर सोफिया ब्राहे, जिला सोफिया थॉट म्हणून देखील ओळखले जाते. सोफी एक डॅनिश हॉर्टीकल्चर, खगोलशास्त्र, रसायनशास्त्र आणि मेडीसीनची विद्यार्थिनी होती. एवढ्या सगळ्या गोष्टी ती शिकली तरी तिची मुळ ओळख ही तिच्या भावाला, टायको ब्राहेला खगोलशास्त्रीय निरीक्षणास मदत करणारी लाडकी बहिण म्हणुनच आहे.
Mooknayak

मुकनायकाची शंभर वर्ष व समांतर माध्यमांचं महत्त्व

माध्यमे मालकीची असण्याचं महत्त्व बाबासाहेबांनी वेळीच ओळखलं होतं. याशिवाय एक पत्रकार म्हणून त्यांची भूमिका फार स्पष्ट होती. पत्रकारितेतील संपूर्ण लिखाण त्यांनी मराठी भाषेत केलं.
Manufacturing Consent

पुस्तक ओळख: माध्यमांची पोल-खोल करणारं 'मॅन्युफॅक्चरिंग कन्सेंट'

नोम चॉम्स्की आणि एडवर्ड हर्मन, हे प्रसिद्ध अमेरिकी भाषा व माध्यम तज्ञ, या दोघांनी, १९८८ मध्ये एकत्र येऊन, माध्यमांना समजून घेण्याचं, त्यांच्या कामाचं स्वरूप आणि त्यांचा परिणाम समजून घेण्याचं मॉडेल म्हणून 'प्रोपागंडा मॉडेल' मांडलं आणि त्याबाबत लिहिलेलं त्यांचं पुस्तक म्हणजे 'मॅन्युफॅक्चरिंग कन्सेंट'.
Marathi

'Polluted' Marathi: A case for techno-remediation of a language

We environmentalists teach our students something called bio-remediation where we teach how we can neutralize the contamination of an area using plants or micro-organisms. In the case of a Language's pollution, we can use the digitalisation and technology to slowly reduce the contamination within the language. I'll call it techno-remediation of language.
Only Lovers left behind

ओन्ली लव्हर्स लेफ्ट अलाइव्ह: कल्पकतेतून बहरणारा आधुनिक व्हॅम्पायरपट 

‘ओन्ली लव्हर्स लेफ्ट अलाइव्ह’ हा पदोपदी मोहक वाटत राहतो. ही मोहकता जितकी तो ज्या पद्धतीने समोर मांडला जातो त्यात, आणि त्यातील संकल्पनांमध्ये दडलेली आहे, तितकीच जारमुश इथलं विश्व ज्या नजाकतीनं रचतो यात दडलेली आहे.
Einstein

विज्ञाननायिका: आईन्स्टाईनच्या प्रसिद्धीमागं झाकोळलेली मिलेव्हा मारिच

मिलेव्हा मारिच, अल्बुची पहिली बायको आणि त्याआधी प्रेयसी. खरंतर तिची ही 'कुणाची तरी बायको' अशी ओळख बिलकुलच करुन द्यावीशी वाटत नाही, कारण ती जात्याच हुशार आणि बुद्धिमान होती. पण तिला सगळ्यांनीच कुठल्या तरी कोपऱ्यात दडवून टाकलं. ही तिची कथा.
Netflix

‘मॅनहंट : यूनाबॉम्बर’ : व्यवस्था आणि पात्रांमधील परस्परसंबंध

‘मॅनहंट : यूनाबॉम्बर’ आणि ‘माइंडहंटर’ या नेटफ्लिक्सवर उपलब्ध असलेल्या दोन्ही मालिकांमधील मानसिक पातळीवर विलक्षण साम्य आहे. दोघेही समाज आणि व्यवस्थेच्या नियमांनुसार वागत नाहीत. ‘मॅनहंट : यूनाबॉम्बर’मध्ये तर याचा आढावा अधिक विस्तृतपणे घेतला जातो. व्यवस्था आणि पात्रांमधील परस्परसंबंधांचे परिणामकारक रेखाटन करणाऱ्या या मालिकेवरील लेखाचा हा पहिला भाग.
Marriage Story

मॅरेज स्टोरी: एका नात्याच्या अंताची नाजूक गोष्ट

कुटुंबव्यवस्था, नातेसंबंध, नात्यांतील तणाव, एकल जगणं या नोआ बॉमबाखच्या चित्रपटांमधील काही नेहमीच्या संकल्पना आहेत. अनेकदा तो त्याच्या चित्रपटांमध्ये एखाद्या व्यक्तीच्या मनात चाललेला भावनिक, मानसिक कोलाहल, वैयक्तिक आयुष्यातील ताणतणाव अशा अमूर्त भावना आणि संकल्पना पडद्यावर आणण्याचा प्रयत्न करताना दिसतो. नातेसंबंध मग ते प्रियकर-प्रेयसी, पती-पत्नीमधील असोत की भावंडं, पालकांशी असलेले, या नात्यांची गुंतागुंत तो मांडू पाहतो.
Irishman

द आयरिशमन: मैत्री, विश्वासघात, हतबलता

‘द आयरिशमन’ हा रूढ अर्थांनी गँगस्टर फिल्म या प्रकारात मोडणारा चित्रपट नाही. त्याच्या केंद्रस्थानी गुन्हेगारी विश्व जरूर आहे, पण मार्टिन स्कॉर्सेसीचे इतर सिनेमे, मुख्यत्वे ‘मीन स्ट्रीट्स’ (१९७३), ‘गुडफेलाज’ (१९९०) किंवा ‘कसिनो’ (१९९५) यांत गुन्हेगारी विश्व ज्या पद्धतीने दिसते तशा चित्रणाचा इथे अभाव आहे.
बस्सी

विज्ञाननायिका: लॉरा बास्सी, भौतिकशास्त्रात डॉक्टरेट मिळवणारी पहिली महिला

आज सर्व माहिती एका क्लिकवर आपल्या हातात हजर असतानाही एक पेपर लिहणं कठिण जातं आणि तेव्हा कोणतीही माहिती सहजासहजी उपलब्ध नसताना लॉराने तिच्या आयुष्यात तिने जवळपास २२८ संशोधनाचे पेपर लिहिले.
Mental Illness

मानसिक आजार आणि मातृत्व

दिवसेंदिवस वाढणाऱ्या असंख्य मानसिक आजारांमध्ये एक गंभीर स्वरूपाचा आजार म्हणजे स्किझोफ्रेनिया होय. यालाच आपण मनोविदलता असेदेखील म्हणू शकतो. नेहमी भ्रमात राहणे, स्वतःशीच सतत बोलणे, अस्वस्थ विचारप्रक्रिया असणे, आक्रमक होणे, आत्ममग्न राहणे ही अशी असंख्य स्किझोफ्रेनिया आजाराचे लक्षण आहे. या आजाराची मानसिक आघात, भावनिक असंतुलन, तीव्र संवेदनशीलता, ही, किंवा अशी अनेक कारणे असतात.
Hypatia

हायपेशिया, इतिहासातली कदाचित पहिली हुतात्मा विज्ञाननायिका

ज्यांच्या पोटी जन्मली तो एक गणितज्ञ होता. Theon of Alexandria. आणि ती म्हणजे थिअॉनचे गुण पुरेपुर गुणसुत्रांमध्ये घेऊन जन्मलेली हायपेशिया अॉफ अलेक्झांड्रिया. नुसतेच गणितज्ञ नव्हते ते. त्याकाळच्या रोमन साम्राज्याचा भाग असलेल्या इजिप्तमधील अलेक्झांड्रिया मध्ये रहायची ती. अलेक्झांड्रिया अलेक्झांडरने स्वतःच्या नावानं बनवलेलं शहर. फक्त स्थापत्य कलेचा नमुना म्हणुनच नव्हे तर बुद्धिमत्तेचं शहर म्हणूनही ओळखलं जावं अशी या शहरालाही इच्छा असावी. हायपेशियानं हे सिद्धही केलं.
MAMI

MAMI Film Festival: The India Gold Section takeaways

While the reviewing process was a little tiring since we were supposed to write about ten films in the period of six days, the Indian films under this category did not disappoint us this year.
Downfall

डाऊनफॉल: एका साम्राज्याचा अस्त आणि पडझड

‘डाऊनफॉल’ हिटलरला त्याच्या सर्वाधिक कमकुवत आणि असुरक्षित अशा रुपात समोर आणतो. हिटलरच्या आत्महत्येपूर्वीच्या, त्याच्या बंकरमधील शेवटच्या दीड आठवड्यात असलेली त्याची आणि थर्ड राइखमधील अधिकाऱ्यांची मनःस्थिती इथे दिसते.
guardian

नव्या जगासाठी प्रवेगवादी राजकारणाचा जाहीरनामा

भांडवलशाही ही अन्यायी व विकृत व्यवस्था आहे पण त्याचसोबत भांडवलशाही ही प्रगती रोखणारी व्यवस्था आहे. आपला तंत्रज्ञानात्मक विकास भांडवलशाहीने जितका मुक्त केला आहे तितकाच तो दडपला देखील आहे. प्रवेगवाद असे जाहीर करतो की भांडवली समाजानं लादलेल्या मर्यादांच्या पलीकडं तंत्रज्ञानाची क्षमता जाऊ शकते आणि या मर्यादांच्या पलीकडे आपणाला या क्षमतांना घेऊन गेलं पाहिजे.
Netflix

'लूक हूज बॅक': हिटलरचा व्यंगात्मक पुनर्जन्म

सदर चित्रपट टिमुर वर्म्सच्या ‘लूक हूज बॅक’ याच नावाच्या प्रसिद्ध कादंबरीवर आधारलेला आहे. चित्रपटाची मध्यवर्ती संकल्पना अशी की काही अस्पष्ट, अतर्क्य कारणांमुळे अडॉल्फ हिटलर (ऑस्कर माझुकी) २०१४ येऊन पोचला आहे. दुसऱ्या महायुद्धात त्याचं बंकर ज्या ठिकाणी होतं, बर्लिनमधील त्याच ठिकाणी उठलेला हिटलर त्याचा बदललेला सभोवताल पाहतो. आणि मग सद्यपरिस्थितीत त्याचे आक्रमक आणि समस्यात्मक विचार घेऊन जगणाऱ्या हिटलरचा मागोवा चित्रपटात घेतला जातो.
Mumbai Taxi

ये बम्बई है, मालूम...

घाटकोपरच्या रमाबाई नगरला लागून सिद्धार्थ नगर, कामराजनगर, रमाबाई कॉलनी, फुले नगर, यशोधरानगर, हर्षवर्धननगर, कामराजनगर, कन्नमवार नगर, आंबेडकरनगर, गौतमनगर, भीमनगर, भीमवाडी, लुम्बिनी बाग, गायकवाड चौक, ट्रान्सीट कॅम्प, पांजरपोळ, राहुलनगर, सगळ्या सिग्नल च्या आजूबाजूला असलेल्या वस्त्या, महाराष्ट्रनगर, मंडाला, भारतनगर अश्या सगळ्या वस्त्या एका ला एक लागून आहेत. इंतझार हुसेन ने लिहलेली वस्ती आणि वसंत मून ने लिहलेली वस्ती; थोड्या फार प्रमाणात मेळ खाते पण या वस्त्या आता शांघाई बनण्याच्या आडे येत आहेत.
Midnight in Paris

मिडनाईट इन पॅरिस: पॅरिस आणि प्रणयरम्यता

पॅरिस आणि प्रणयरम्यता (मग ती शहरापासून ते व्यक्ती, कालखंड अशी कशाबाबतही असू शकते) या दोन गोष्टी इथल्या सर्व घटनांचं, भौतिक आदिभौतिक संकल्पनांचं केंद्रस्थान आहेत. इथल्या पहिल्याच माँटाजमध्ये पॅरिस या शहराचा, त्याच्या गतीचा, त्याच्या अस्तित्वाचा सगळा अर्क एकवटला जातो.
IFFI GOA

IFFI GOA 2019: An overview

The 2019 edition of the nine-day long International Film Festival of India (IFFI) kicked off on the 20th of November and concluded on the 28th of November with over 200 films in the line-up, competing in several categories.
Amit Shah

हिंदूराष्ट्राची फॅन्टसी : भाजप आणि काऊ बेल्टमधला रोमान्स

अशा प्रकारची नागरिकत्वाची कसोटी जगाच्या इतिहासात जिथे जिथे आणि जेव्हा जेव्हा झालेली आहे, तेव्हा तेव्हा स्टेटनेच हजारोंच्या संख्येनं आपल्याच नागरिकांच्या कत्तली केल्या आहेत. सुरूवातीला अशा मुस्लीमांना भारतातही ठेवू नये आणि स्वतंत्र भूभाग म्हणजे देशही देऊ नये, असं अलौकिक मत सावरकर बाळगून होते. त्यावर मग गोळवलकर गुरूजींनी आपल्या We or our nationhood defined या पुस्तकात तोडगा काढला, की अशा लोकांना वेगळा भूभाग न देता दुय्यम दर्जाचा नागरिक म्हणून भारतातच ठेवावं.
lijo jose palliserry

जल्लीकट्टं: उधळलेल्या रेड्याचा ऑपेरा

‘अंगमली डायरीज’ आणि ‘ई मा याऊ’ ह्या दोन सिनेमानंतर लिजो जोसे हा नव्या प्रकारच्या आर्ट सिनेमातला एक महत्वाचा दिग्दर्शक झाला आहे. कथेचा आणि संकलनाचा प्रचंड वेग, विषयाचं नाविन्य, पार्श्वसंगीतातलं वेगळेपण आणि दिग्दर्शनातले कलात्मक प्रयोग अशा सर्वच पातळ्यांवर त्याचे सिनेमे कमालीचे यशस्वी ठरले आहेत.
justice cinemas

व्हॉट मेक्स अस इंडियन्स?

परवा ६ डिसेंबर रोजी बलात्कार प्रकरणातील संशयित आरोपींच्या झालेल्या एन्काउंटरच्या घटनेमुळे न्याय, न्यायव्यवस्था आणि संविधान या संकल्पना आणि काही मुद्दे पुन्हा एकदा चर्चेत आले आहेत. या तिन्ही बाबींशी निगडीत अशी दोन निरनिराळ्या चित्रपटांतील दृश्यं अशावेळी आठवतात. ज्यातून न्याय, न्यायव्यवस्था आणि संविधान या संकल्पना कायद्याच्या राज्याचा विचार करता का महत्त्वाच्या आहेत हे लक्षात येतं.
MAMI

Films that left an impact from MAMI 2019

The film festival which entered its 21st year in 2019 endorsed a wide range of cinema just like the years before. There were several festival-favourites in MAMI that attracted a large number of people to the screens. Last year, if the films like Climax or Roma did that, then this year the longest queues were for Scorsese’s much awaited crime-saga ‘The Irishman’ and the black-and-white psychological horror- ‘The Lighthouse’.
Asuran

असुरन: हंट, चेझ, रिव्हेंज

‘असुरन’चं मध्यवर्ती कथानक तसं साधंसोपं आहे. गावातील एका बड्या प्रस्थाची, वडकुरन नरसिम्हनची (आडुकलम नरेन) हत्या झालेली आहे. या हत्येमागे शिवासामीचं (धनुष) कुटुंब असल्याचं लागलीच स्पष्ट केलं जातं.
Babasaheb

Why Ambedkar and his call for Constitutional Morality needs to be revisited

The principle of adhering to Constitutional Morality can put a full-stop to the degradation of Institutions that signify as well as epitomize democracy nullifying all the biases that have crept in via the Brahmanical codes of Conduct that dominate the Caste Hindu Majority of the Country and thus if not arrested in time shall lead the country to peril.
Ford V Ferrari

फोर्ड व्हर्सेस फरारी: पीपल, हाय ऑन कार्स. कार्स, हाय ऑन गॅस

‘फोर्ड व्हर्सेस फरारी’ हा चित्रपट म्हणजे बरंच काही आहे. नाव सुचवतं त्याप्रमाणे फोर्ड आणि फरारी या दोन कंपन्यांमध्ये कार रेसिंगवरून एकेकाळी सुरु झालेल्या आर्थिक, व्यावसायिक गणितं नि प्रतिष्ठेच्या स्पर्धेचं कथानक इथे केंद्रस्थानी आहे. मात्र त्यासोबत प्रत्यक्ष वाहन निर्मितीची प्रक्रिया, रेसिंगची गणितं, स्टीअरिंग व्हीलच्या मागे असलेल्या माणसाचं महत्त्व, रेसिंगचं रोमँटिसाइजेशन असं बरंच काही आहे.
Indian Films

Striker: Four pockets, 18 coins, 1 queen and 2 strikers

Bombay Talkies: Nobody can deny the fact that most of us are fascinated to cinema, and not the lifestyle of the city. It may be a different story for the inhabitants but most of the migrants who seeks liberation are somehow an influence to the cinema. In these columns, Shiva Thorat tries to reveal the history behind Making of Bombay by analysing its cinema, digging into its history, and manifesting it into reviewing cinema.
gunda trashy

ट्रॅशी सिनेमा आणि भारतीयांचं ट्रॅशी आसण्याचं गमक

जगाकडे बघण्याचा भारतीय म्हणून आपला जो कुत्सित दृष्टिकोन आणि त्यामागे लपलेला डार्क हृयूमर समजून घेणं गरजेचं आहे. भारतीय माणूस त्याच्या आजूबाजूला डोळ्यांदेखत घडणाऱ्या खऱ्या घटनांकडे फिक्शन म्हणून पाहतो. त्यातूनच मग त्यामध्ये अतिरंजितपणा आणत त्यातून स्वतःची करमणूक करायला बघतो. यातून तो एकूणच व्यवस्थेविषयी त्याला आलेल्या नैराश्याला वाट मोकळी करून देतो.
hellaro

'हेल्लारो' : गरब्यातून साकारलेलं व्यवस्थेविरुद्धचं तांडव

६६व्या राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार सोहळ्यात सर्वोत्कृष्ट चित्रपटाचा पुरस्कार पटकावलेला अभिषेक शाह लिखित आणि दिग्दर्शित 'हेल्लारो' हा गुजराती चित्रपट 'मिर्च मसाला'ची पुसटशी आठवण करून देतो, पण तेवढंच. दिग्दर्शकाचा हा पहिला चित्रपट आहे, यावर विश्वास ठेवणं कठीण जावं, इतकी ही कलाकृती सुंदर झाली आहे.
Utopia

‘युटोपिया’ : डिस्टोपियन कॉन्स्पिरसी थ्रिलर

रंजक सिद्धान्तांनी किंवा त्यांच्या खऱ्या-खोट्या असण्याच्या नुसत्या कल्पनेनं कलाजगताला भुरळ घातली नसती तरच नवल! त्यातूनच वेळोवेळी अशा काल्पनिक-अकाल्पनिक सिद्धांतांवर आधारित पुस्तकं, चित्रपट, मालिका, माहितीपट अशा अनेकविध प्रकारांमध्ये साहित्य-कलाकृतींची निर्मिती झाली आहे. ‘युटोपिया’ ही ब्रिटिश मालिका याच संकल्पनेभोवती फिरणारी (काही एक प्रमाणात सत्याचा अंश असणारी) कलाकृती आहे.
Ayodhya Verdict

'Balanced' in favour of the majority?

The general sentiment, at least as largely portrayed in media, is that the historic Ayodhya verdict of 9th November, 2019 has been accepted by all, including the Muslims. It has been hailed as a very balanced verdict which has given some finality to this long pending dispute. However, the questions that remain are worrying and pertinent at the same time - Has complete justice been done?
परियेरुम पेरुमल

परियेरूम पेरूमल: भाबडा तरी गरजेचा म्हणावासा आशावाद

शिकून, संघटीत होऊन संघर्ष करण्याच्या गरजेमागील मूळ इथे आपल्याला पदोपदी दिसत असतं. किंबहुना खरंतर त्याच्या अस्तित्त्वाच्या जाणीवेनं बोचत असतं. ही अस्वस्थता निर्माण करणं हाच खरंतर मारी सेल्वाराज दिग्दर्शित ‘परियेरूम पेरूमल’चा खरा उद्देश आहे, नि ही अस्वस्थता निर्माण होणं हे त्याचं यश आहे.
yesterday cover

यस्टर्डे: अ वर्ल्ड विदाऊट द बीटल्स इज अ वर्ल्ड दॅट्स इन्फानाइटली वर्स

‘यस्टर्डे’च्या केंद्रस्थानी असलेली संकल्पना अगदीच कल्पक नि रंजक आहे. ती अशी की चित्रपटाचा नायक वगळता जवळपास सगळं जग ‘बीटल्स’ या म्युजिक बँडचं अस्तित्त्व विसरून जातं. मग नायकाआसपासच्या कुणालाच या बँडची गाणी न आठवणं, नि नायकाने त्यांची गाणी स्वतःची म्हणून खपवणं सुरु होतं.
jagga jasoos

जग्गा जासूस: बसूचा अ-वास्तववाद

आपल्याकडे गाण्यांच्या माध्यमातून कथानक पुढे नेण्याचा सांगीतिका नामक प्रकार कधी त्याच्या सर्वोच्च शिखरावर पोचला असं म्हणताच येत नाही. याउलट अलीकडे तर गाणी ही लोकप्रिय कलाकृतीमध्ये लोकांच्या समाधानासाठी, किंवा व्यावसायिक कारणांसाठी अशा कथाबाह्य घटकांपायी अधिक येतात, ना की कथनाचं माध्यम म्हणून. मुळातच अनेक चित्रपटकर्त्यांना हा धोका पत्करावा वाटत नाही, तर जे पत्करतात त्यांचं अपयश (मग ते कलात्मक असो वा आर्थिक) आधीच दुर्मिळ असणाऱ्या या प्रकाराकरिता अधिक हानीकारक ठरतं.
joker film

Quick Take: Who is scared of the Joker?

In many a review, the latest entrant in the superhero genre, Joker, is being cautiously praised, with a million disclaimers in tow. But the most common reaction to the film among celebrity critics, was that the film was, 'scary, eerie, edgy' and that it proposed a 'dangerous' idea. While it does have some 'dangerous' consequences, one is pushed to ask, who exactly is scared of the Joker?
joker

जोकर: अस्वस्थ करणाऱ्या क्रौर्य आणि खिन्नतेतील सिनेमॅटिक सौंदर्य

इथे चित्रपटाला संकल्पनात्मक पातळीवर सामाजिक, आर्थिक आणि सर्वांत महत्त्वाचं म्हणजे मानसशास्त्रीय कंगोरे प्राप्त होतात ते त्याच्या लेखनाच्या माध्यमातून. तर, दिग्दर्शक टॉड फिलिप्स आणि छायाचित्रकार लॉरेन्स शेर मिळून समोर आणत असलेली दृश्यं चित्रपटाला गरजेचा असा एक गडद दृष्टिकोन प्राप्त करून देतात. सोबतच त्यांना मिळत असलेली पार्श्वसंगीताची किंवा काही वेळा नीरव शांततेची, अचूक निवड म्हणता येईलशा गाण्यांची जोड यातून एक नितांतसुंदर अशी सिनेमॅटिक सिंफनी तयार होते.
bollywood

The Naïve Simplicity of the Mainstream World

In a way, we’re becoming more aware of the content that we’re consuming. That leads us to how intellectual hunger seems to be rising in our country, at least to a degree. But, there are mainstream films still being made that often get an easy pass for their diversion from reality. Their conclusions often lack the believability or logical sense, even if they hit the right emotional notes.
bulbul

'बुलबुल कॅन सिंग' : फुलणाऱ्या तरुणाईचं गाणं

चित्रपट सुरु होतो, तेव्हा आपल्याला पडद्यावर फुलं दिसतात, बुलबुलच्या रंगीबेरंगी ड्रेसवर पडलेली. मग बॉनी आणि सुमन दिसतात. त्यांची थट्टामस्करी दिसते. झोका बांधताना त्यांच्या चाललेल्या गप्पा दिसतात. तारुण्याच्या उंबरठ्यावरच्या या तीन कळ्यांची फुलं होण्याचा प्रवास मग हळूहळू आपल्यासमोर उलगडत जातो.
bulbul

'बुलबुल कॅन सिंग' : फुलणाऱ्या तरुणाईचं गाणं

चित्रपट सुरु होतो, तेव्हा आपल्याला पडद्यावर फुलं दिसतात, बुलबुलच्या रंगीबेरंगी ड्रेसवर पडलेली. मग बॉनी आणि सुमन दिसतात. त्यांची थट्टामस्करी दिसते. झोका बांधताना त्यांच्या चाललेल्या गप्पा दिसतात. तारुण्याच्या उंबरठ्यावरच्या या तीन कळ्यांची फुलं होण्याचा प्रवास मग हळूहळू आपल्यासमोर उलगडत जातो.
Once a year

वन्स अ इयर : एका नात्याचा मागोवा

एरवी ज्यांची भेट होणं कधीही शक्य होणार नाही अशा दोन लोकांची भेट होण्याचे चित्रपटांतील आणि अगदी खऱ्या आयुष्यातीलही प्रसंग आपल्याला नवीन नाहीत. मात्र, अशा भेटीनंतर तितक्याच अशक्यप्रायरीत्या होणारी नात्याची सुरुवात, आणि त्यानंतरच्या घटनाक्रमामध्ये उपजत सहजता टिकवून ठेवणं सोपं नसतं. अगदी खऱ्या आयुष्यातही आणि चित्रपट/मालिकांतही. गौरव पत्की लिखित आणि मंदार कुरुंदकर दिग्दर्शित ‘वन्स अ इयर’ या छोटेखानी मालिकेला नेमकं हेच साध्य करणं जमलेलं आहे.
Cosmo Films

सिनेमा: सिंग स्ट्रीट

जॉन कार्नीच्या तीन चित्रपटांविषयीच्या लेखत्रयीतील हा तिसरा आणि शेवटचा लेख. या तीन लेखांच्या माध्यमातून माझ्या प्रचंड आवडत्या चित्रपटकर्त्यांपैकी एक असलेल्या जॉन कार्नीविषयी, आणि त्याच्या या तीन चित्रपटांविषयी पुरेशा सविस्तरपणे बोलण्याचा, या नितांतसुंदर कलाकृतींची प्रशंसा करण्याचा उद्देश बऱ्यापैकी सफल झाला आहे असं वाटतं.
Badiou

फलसफी: तत्त्वज्ञानाच्या पाच पूर्वअटी (भाग २)

तत्त्ववेत्ता काही तर सांगत असतो बोलत असतो पण ते पुस्तकात नसते, तत्त्ववेत्ता जे काही बोलतो ते जे आहे ते महत्वाचं आहे आणि तेच तत्त्वज्ञानाच गुपित आहे. आणि हे अस्तित्वात असण्याचं कारण इतकंच कि तत्त्वज्ञानाच्या प्रेषणात काही तरी विशेष असत हे विशेष शुध्द विवेकिय असू शकत नाही ते परिणामकारक असत, ते भौतिक असत किंवा शारीरिक असते किंवा इतरांप्रतीच्या प्रेमा सारखे असते.
Begin Again

सिनेमा: बिगीन अगेन

प्रेमाकडे अपारंपरिकरीत्या पाहण्याचा विशिष्ट असा दृष्टिकोन म्हणजे लेखक-दिग्दर्शक जॉन कार्नीचं एक महत्त्वाचं वैशिष्ट्य आहे. संगीत आणि योगायोगानं माणसं जोडली जातात. पण, कार्नी त्यांच्या भविष्याचा निकाल लावत नाही. तो त्या पात्रांना एक प्रकारच्या आशावादी वळणावर आणून सोडतो.
badious

फलसफी: तत्त्वज्ञानाच्या पाच पूर्वअटी

तत्त्वज्ञानाचं उद्धिष्ट, चर्चा आणि दिशानिर्देश यांच्यातील संबंधाची चर्चा करताना बाद्यु तत्त्वज्ञानाच्या पाच पूर्वअटींबद्दल भाष्य करतो. तत्त्वज्ञान विशिष्ट ऐतिहासिक सांस्कृतिक परिस्थितीत जन्माला येण्याचं सोपं कारण म्हणजे त्या समाजात तत्त्वज्ञानासाठी गरजेच्या असण्याऱ्या पाच गोष्टी अस्तित्वात असतात म्हणून
once

सिनेसमीक्षण: ‘वन्स’

तूर्तास ‘वन्स’ या त्याला प्रसिद्धी मिळवून देणाऱ्या इंडी चित्रपटाचा विचार करूयात. ‘वन्स’मधील पुरुष (ग्लेन हॅन्सर्ड) हा एक गिटारवादक आहे. डब्लिनमधील रस्त्यावर उभं राहून स्वतः लिहिलेली गाणी वाजवत त्यातून तुटपुंजी कमाई करणं, नि आपल्या वडिलांसोबत राहून त्यांच्या व्हॅक्युम क्लीनर दुरुस्तीच्या दुकानात काम करणं या दोन गोष्टींभोवती त्याचं आयुष्य फिरतं.
streaming platforms

Urban content of the streaming era

While most of the television serials used to speak about families and traditions, they revolved only around privileged households. The Hindi daily soaps were largely about how the grandeur of Gujrathi-Marwari families prospers with the undying devotion for their moral codes. The over-saturation of similar setting had since plagued the TV shows and no matter how much they tried to unequivocally shift to lower financial classes, the established formulas hardly changed.
lalaland1

स्पॉटलाईट: ला ला लँड

‘ला ला लँड’ पारंपरिक प्रेमकथांमधील घटक वापरून मुळातच त्यातील प्रेम या मध्यवर्ती संकल्पनेचा पुनर्विचार करताना दिसतो. इथे नायक आणि नायिका दोघांनाही समान महत्त्व आहे. कुठल्याही नात्यामध्ये समोरच्या व्यक्तीचा, तिचीही काहीतरी बाजू असेल याचा विचार न करता खटके कसे उडू शकतात, ही अगदीच मूलभूत गोष्ट त्याच्या कथनाच्या माध्यमातून स्पष्टपणे दिसून येते.
Maheshinte Pratikaram

अ लव्ह लेटर टू महेशिन्ते प्रतिकारम

ही कुणाला तरी प्रत्युत्तर देण्याची भावना मानवात उपजतच असावी. मग भलेही ते शारीरिक पातळीवर असो, किंवा मग शाब्दिक स्वरूपाचं. त्यातून मिळणारा आनंद, एक जेता असण्याची, समोरच्यावर कुरघोडी केल्याची भावना अनुभवणं यातच या उपजत अशा भावनेचं मूळ दडलेलं असावं.
NRam

वर्तमान भारतासमोरील तीन आव्हाने : एन राम

जनसमूहाच्या वंचिततेचे वास्तव, धर्मनिरपेक्षतेवरील हल्ला, आणि अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यावरील बंधने या विषयावरील द हिंदू वृत्तपत्र समूहाचे संचालक एन. राम यांचं २० ऑगस्ट २०१९ रोजी पुण्यात झालेलं व्याख्यान.
jaaon khaan

स्पॉटलाईट: जाऊँ कहाँ बता ऐ दिल

आदिश केळुसकर एकूण चित्रपटाची हाताळणी कशा प्रकारे करतो, यामध्ये चित्रपटाचा परिणाम दडलेला आहे. मरिन ड्राइव्ह, सिंगल स्क्रीन थिएटरपासून ते लॉजपर्यंत गर्दीने गजबजलेल्या शहरात प्रेमी युगुलांना आसरा देणाऱ्या अनेक जागांना तो जिवंत करतो.
मोब व्हायोलन्स

माझ्या प्रिय कट्टर देशभक्तांस

पत्रास कारण की, मला इतकंच सांगायचं आहे, की तुम्ही जिंकलात. तुम्ही या देशावर तुमच्या प्रखर देशभक्तीनं आणि जाज्वल्य देशाभिमानानं तुमची जरब बसवली आहे, आणि त्याबद्दल तुमचं अभिनंदनच. तुम्ही, तुमचा विचार आणि तुमच्या मागण्या, जिंकल्या. तुम्ही बांधत असलेल्या नव्या भारताला आमच्या शुभेच्छा. आता यापुढं तुम्हाला आमच्याकडून कसलाही त्रास दिला जाणार नाही.
Daniel Berehulak for The New York Times

जातींच्या या देशात, मुक्ती कोन पथे?

जातीवरून माणसाला किती किंमत द्यायची, त्याच्याशी काय व्यवहार करायचा हे ठरत असेल तर आपण ज्या देशात राहतोय तो देश नेमका कोणाचा? १५ ऑगस्टला ज्या स्वातंत्र्याचा जल्लोष साजरा केला जातो ते स्वातंत्र्य कोणाचे? असे प्रश्न मनात निर्माण होतात. स्वातंत्र्याचा अर्थ काय? मुक्ती कोन पथे?
quentin2

टॅरेंटिनोमय : प्रभावी लेखन, आयकॉनिक पात्रं आणि हिंसेचा उत्सव

‘रिझर्व्हॉयर डॉग्ज’मध्ये वेअरहाऊसमधल्या एका प्रसंगात एका सदस्याला गोळी लागते, आणि लगेच त्यावर उपचार करण्याची काही सोय नसते. आधी त्याला त्या रक्तातळलेल्या अवस्थेत पाहवलं जात नाही. पण मग नंतर जेव्हा तो लिटरली रक्ताच्या थारोळ्यात झोपतो तेव्हा ते फारच कृत्रिम नि अतिरेकी वाटतं. परिणामी विनोदी वाटतं. कमालीच्या गांभीर्यातून (किंवा कमालीच्या हिंसेतून) कमालीचा विनोद करणं टॅरेंटिनोला फारच चांगलं जमतं.
Fan art

टॅरेंटिनोमय: क्वेंटिन टॅरेंटिनो आणि सिनेमा

फिल्म स्कूलमध्ये न जाता थेट तिथे शिकवला जाणारा एक स्वतंत्र विषय बनलेल्या टॅरेंटिनोचा नववा चित्रपट, ‘वन्स अपॉन अ टाइम इन हॉलिवुड’ आलाय. भारतातील त्याच्या चाहत्यांना त्याच्याच प्रदर्शनाचे वेध लागले आहेत. नि त्यामुळेच तर त्याला सेलिब्रेट करणारी, त्याला प्रेमपत्र म्हणून लिहिलेली ही लेखमाला तुमच्यापुढे आणत आहोत.
alain badiou

फलसफी: तत्त्वज्ञानाच्या वर्गातलं द्वंद्व

बाद्यु म्हणतात की त्यांनी अनुभवलेलं जग हे आजच्या जगापेक्षा पुर्ण वेगळं आहे, ते जग क्रांत्यांचं होतं, बदलाचं होतं. बाद्यु म्हणतात, जसा दोन जगांमध्ये विरोधाभास आहे, तसाच विरोधाभास या तत्त्वज्ञानाच्या वर्गातही आहे, कारण त्यांचा स्वतःचा अनुभव हा क्लासमधील विध्यार्थी किंवा आपणापासून नक्कीच वेगळा आहे म्हणून ही परिस्थिती सुध्दा द्वंदात्मक आहे.
earth overshoot

अर्थ ओव्हरशुट डे: आपण पृथ्वी गमावली आहे

ग्लोबल फुट प्रिंट आणि पर्यावरणात काम करणाऱ्या कितीतरी संस्थांनी मांडलेली ही तथ्ये वैयक्तिकपणे लोकं, तुम्ही आम्ही किती गांभिर्याने घेतील यावर शंका असण्याला वाव आहे. पर्यावरणाविषयी आपण वाचलेली माहिती ऐकून लोकं सजग होत आहेत का हाही प्रश्न आहे.
Twice it happened

Book Review: Twice it happened

The novel truly suggests that the women do have many stories to tell but they [had to], out of no choice, hide them or rather bury them deep in the hearts. Never to narrate, but further, she writes, "In a way, we're all Kunti's daughters! We struggle to live with secrets and one fine day we just have to blurt them out."
super deluxe

‘सुपर डिलक्स’ : एक परिपूर्ण सिनेमॅटिक अनुभव

स्वतः निर्माण केलेल्या विश्वाशी सुसंगत अशा तार्किकतेला थारा देणारे व्यावसायिक चित्रपटही फॅसिनेटिंग असूच शकतात. ‘मर्द को दर्द नहीं होता’ प्रदर्शित झाला, त्याच्याच पुढच्या आठवड्यात आलेला ‘सुपर डिलक्स’ अशाच काही फॅसिनेटिंग आणि प्रभावी चित्रपटांमध्ये मोडतो.
badiou-bw-abc

फलसफी: तत्त्वज्ञानाचं उद्दिष्ट असतं नव्या इच्छा निर्माण करणं

तत्त्वज्ञानानं मुक्त असणं ही तत्त्वज्ञानाची गरज असते, कारण तत्त्वज्ञानाची सर्वच पद्धतीची परिसमाप्ती (closure) ही तत्त्वज्ञानाचा अंत असते, जेंव्हा लोक/व्यक्ती नव्या शक्यतांनबद्दल विचार करण्यासाठी मुक्त असतात तेंव्हाच तत्त्वज्ञान जिवंत असतं.
badiou bw

फलसफी: तत्त्वज्ञान आज उपयोगी आहे का?

‘तत्वज्ञान म्हणजे काय?’ या प्रश्नाचं उत्तर निरंतर चालणार आहे, बदलणार आहे, विस्तारणार आहे. प्रत्येक तत्ववेत्त्यासाठी या प्रश्नाचं उत्तर नेहमी वेगळं असतं. बाद्यु याच परंपरेला अनुसरून २०१०च्या संदर्भात 'तत्वज्ञान म्हणजे काय?' या प्रश्नाची उकल प्रत्यक्ष भौतिक-राजकीय जगाचे द्वंद्व आणि आजच्या काळातील विश्लेषणात्मक विरुद्ध द्वंदात्मक तत्वज्ञान यांच्या मधील अंतर्विरोध दाखवून करतात.
kumbalangi

‘कुंबलंगी नाईट्स’ : भारतीय कुटुंबव्यवस्था आणि पौरुषत्वाचं प्रभावी विच्छेदन

मुख्य प्रवाहातील चित्रपटांमधील कौटुंबिक नाट्य मात्र अपवादानेच या रटाळ चौकटींतून बाहेर पडलं. अलीकडील काळात मात्र सर्वच प्रादेशिक भाषांमधील चित्रपट या पारंपरिक चौकटींतून बाहेर पडत, अकार्यक्षम कुटुंबांचं (डिसफंक्शनल फॅमिली) कथन समोर मांडताना दिसू लागले आहेत. ‘कुंबलंगी नाईट्स’ हा मल्याळम चित्रपट याच बदलाचं एक अधिक थेट आणि प्रभावी स्वरूप आहे.
kanjeevaram

कांजीवरम: एक दीर्घ विद्रोहकविता

कांजीवरम म्हटलं की साड्या आठवतात, रेशीम धाग्यात बारीक कलाकुसर केलेल्या हातमागावरच्या साड्या. १९३०-४०च्या आसपास घडणाऱ्या 'कांजीवरम' या सिनेमात याच साड्यांचं विणकाम करणाऱ्या हातांची संघर्षगाथा सांगितली आहे. कांजीवरम हा सिनेमा एकूणच दर्जेदार तामिळ सिनेमातही एक वेगळीच उंची गाठतो आणि एका दीर्घ विद्रोहकवितेसारखा उलगडत जातो आणि जागतिक स्तरावर ज्याचा उल्लेख व्हायला हवा असा सिनेमा क्वचितच इथं चर्चेत आला किंवा प्रसिद्ध झाला याबाबत आश्चर्य आणि दुःख वाटायला लावतो.
shoplifters

स्पॉटलाईट:शॉपलिफ्टर्स

जगप्रसिद्ध जापानी दिग्दर्शक हिरोकाझु कोरे-इडाचा कान चित्रपट महोत्सवातील मानाचा पुरस्कार, पाम’डि ऑर विजेता चित्रपट ‘शॉपलिफ्टर्स’ हा जपानमधील एका अकार्यक्षम कुटुंबावर आधारित आहे. मात्र, तो या मूलभूत संकल्पनेच्या पलीकडे जात मानवी स्वभाव आणि कुटुंबसंस्थेचा परामर्श घेणारा आहे.
kumbhalangi nights

कुंभलंगी नाईट्स: पुरुषाच्या अमानवीकरणावर घातलेली हळुवार फुंकर

'कुंभलंगी नाईट्स', एखाद्या हळुवार फुकारीप्रमाणं पुरुषत्वानं लाखो पुरुषांच्या मनांवर केलेल्या आघातांवर फुंकर मारत जातो. सिनेमा अगदी सटीकतेनं दोष पुरुष किंवा व्यक्तींचा नाही तर विषारी पितृसत्तेचा आहे हे दर्शवतो.
The Tale

Film Review: The Tale

The narrator from ‘The Tale’ had been trying to deceive herself from her own actuality. But the way she realizes the truth rather accepts it for what it is, will certainly send shivers through your bones; without knowing the exact feeling of being in that situation.
Dhoni

धोनी: मिडल क्लासचा शेवटचा हिरो

सध्याच्या भारतीय संघातील धोनी वगळता एक मिडलक्लास भारतीय तरुण म्हणून मी स्वत:ला कोणाशीच तसा रिलेट करू शकत नाही. अर्थात हे सगळे आपल्याच देशाचे प्लेअर आहेत हे माहितीये पण त्यांच्यावर ठरवलं तरी असं प्रेम करू शकत नाहीत जसं धोनी किंवा त्याच्या अगोदरच्या खेळाडूंवर करायचो. उदाहरणादाखल विराट कोहली आणि त्याची अलमोस्ट परफेक्ट बॉडी बघितल्यानंतर काही केलं तरी माझ्यासारख्या मिडल क्लास पोराला तो आपल्यातला वाटत नाही.
झंजीर-मोदी

जाओ जाकर पेहले नेहरू-गांधी से पूछो..

पंतप्रधान मोदींनी राष्ट्रपतींच्या अभिभाषणावरील चर्चेत दोन्ही सभागृहात भाषण केलं. प्रत्येकी तासाभराच्या दोन्ही भाषणात ते बरेच हैराण झालेले दिसून आले. भाषणादरम्यान प्रत्येक मुद्द्याला हात घालताना त्याची सुरुवात ते 'लेकिन मै हैराण हू' या वाक्यानेच करताना दिसले. पण नेहमीप्रमाणे त्यांची प्रभावी शब्दफेक, शाब्दिक कोट्या, तर्काला बगल देण्याची क्षमता यामुळे त्यांचं भाषण ऐकणारेही तेवढेच हैरान झाले असतील.
लिसा रँडल

माझं (शेवटचं) विज्ञानवादी प्रेमप्रकरण: लिसा रँडल

हार्वर्ड येथे पदवीधर झाल्यानंतर, लिसा २००१ मध्ये हार्वर्डला परत येण्याआधी एमआयटी आणि प्रिन्स्टन विद्यापीठात काही काळ प्राध्यापक म्हणून काम करत होती. प्रिन्स्टनच्या फिजिक्स डिपार्टमेंटला सैद्धांतिक भौतिकशास्त्रज्ञ प्राध्यापक असणारी लिसा ही पहिली महिला होती.
Karnad

In Remembrance of Girish Karnad

The final exit or adieu he made is surely not an end of his legacy, but truly none can fill the vacuum that has unfortunately been created after his death.
The Wife

Film Review: The Wife

The best thing about ‘The Wife’ is that it cast Glenn Close in the titular role. While playing the companion of a successful and often revered author, she embodies the stoic persona like very few actors can.
Schroedinger

माझी विज्ञानवादी प्रेमप्रकरणं: अर्विन श्रोडिंगर

आम्ही अभ्यासत होतो श्रोडिंगर समीकरणं. तोच तो फेमस मांजरीवाला. जगात जर फिजिक्समध्ये योगदान देणारे कोणते अग्रगण्य देश असतील तर जर्मनी आणि ऑस्ट्रिया आणि ऑस्ट्रियातील व्हिएन्नामध्येच रुडॉल्फ श्रोडिंगर जे वनस्पतिशास्त्रज्ञ होते आणि जॉर्जिन श्रोडिंगर यांच्यापोटीच १२ ऑगस्ट १८८७ ला जन्मलेला हा अर्विन.
Richard Feynman

माझी विज्ञानवादी प्रेमप्रकरणं: रिचर्ड फायनमन

रिचर्ड ना जेवढं वाचत जाऊ तेवढं स्वतःच्या बुद्धिमत्तेनं भुरळ घालतच राहतो. आता बघा ना,जेव्हा मी १५ वर्षाची होते तेव्हा आहे तीच गणितं सुटता सुटत नव्हती. आणि  हा पठ्ठ्या स्वतःच भुमिती,बीजगणित, कॅलक्यूलस शिकत होता.
Stan and ollie

Film Review: Stan and Ollie

For a biographical film spanning just one and a half hour, ‘Stan and Ollie’ is remarkable in its scope. It is based on Stan Laurel and Oliver Hardy, arguably the most beloved comic duo in the history of comedy.
Maria

माझी विज्ञानवादी प्रेमप्रकरणं: मारिया गोपर्ट

एक काळ होता जेव्हा मी आणि सहा वर्षापासुनची रुममेट असणारी पुजी यांना एकएकटं बघणं लोकांना इमॅजिनही होत नव्हतं. ऑल्वेज टुगेदर, बेस्ट फ्रेंड फॉरेवर वगैरे होतो आम्ही. सगळे फ्रेंड्स तर "तुम्ही लेस्बो आहात काय?" असंही गंमतीत म्हणायचे. गेले दोन दिवस प्रिया बापटचा लेस्बियन सीन आला आणि हसायला आलं.
Lazarro

Film Review: Happy as Lazzaro

The scenic beauty from the earlier frames gives an illusion that the film belongs to an older era. It feels like it belongs to a part of history, where exploitation was natural taking the course of time in mind.
NULL

Film review: Paddleton

For a film dealing with a character with terminal cancer, 'Paddleton' hardly dwells on the cliché pathos often attached to it.
Galileo

माझी विज्ञानवादी प्रेमप्रकरणं : गॅलिलियो

गॅली जेव्हा नजरकैदेत होता तेव्हा त्याने  'टू न्यू सायंसेस' लिहिलं. अल्बूनं या पुस्तकाचं भरपुर कौतूक केलं आहे. यामुळंच माझा  गॅली 'आधुनिक भौतिकशास्त्राचे जनक' झाला.
NULL

माझी विज्ञानवादी प्रेमप्रकरणं : न्यूटन

फिजिक्स शिकताना ज्याच्याबद्दल प्रचंड राग येऊन वाटतं की सफरचंदाऐवजी सफरचंदाचं झाड पडलं तर बरं झालं असतं . असा हाआयझॅक न्यूटन. महान शास्त्रज्ञ. ज्याचं नाव गली गली का बच्चा जानता है.माझा दोस्त झालेला. का होणार नाही??
Guava Island

ग्वावा आयलंड

रेशमाच्या बेटावर काम करणारा कामगार नायक आणि त्याच्यासोबतचे कामगार, त्याची प्रेयसी, या कामगारांचं गाणं, त्यांचं होणारं शोषण आणि तरीही या परिस्थितीचा वाहक असणाऱ्या वर्गाच्या मनातला बंडाचा आवाज या बाबी क्रांतीची शक्यता ही एक अमूर्त संकल्पना नसून ती आजही प्रत्यक्षात येऊ शकते, याचं चित्रण आहे.
Meal

‘Meal’- Short film Review

A fear, that invites you slowly to immerse in it rather than sharing all the cues; you feel its palpable presence. ‘Meal’, written and directed by Abhiroop Basu does the same, with very minimal yet precise efforts.
होमी भाभा

माझी विज्ञानवादी प्रेमप्रकरणं: होमी भाभा

अल्बर्टची स्पेशल थेअरी ऑफ रिलेटिव्हीटी धुमाकुळ घालत होती आणि चारच वर्षांनी इकडं भारतात माझ्या पाचव्या अफेयरने जन्म घेतला होता. लोक त्याला 'भारतीय ओप्पेनहायमर' म्हणत होते. माझ्याच दुसऱ्या आयटमच्या नावानं त्याचं बारसं ही घातलं, पण कधी? ज्यावेळेस तो 'भारतीय न्युक्लीअर सायन्सचा बाप' झाला त्यावेळी.
aug15

New Netflix release : 15 August (Review)

Even with the simplistic approach, it hardly seemed like a critique of the characters that we see, being a part of. But the tone is just a choice to take a bigger point forward- what is freedom, and how it affects the mundane lives of ‘regular’ people.
निकोला

माझी विज्ञानवादी प्रेमप्रकरणं : निकोला टेस्ला

निकोला करु लागला काम...केलंही त्यानं...आणि जाऊन पैसे मागितले....त्यावर एडिसन बोलला, "तुला अमेरिकन जोक्स कळत नाहीत...पैसे बिसे काही नाही..जा!"
Yashica Dutt

Book Review: Coming out as Dalit

“Hiding one aspect your identity is like leading a double life. You don’t feel like you belong anywhere” These lines from “Coming out as Dalit” capture the angst and identity crisis resulting from being denied one’s own history and pretending to have one that is nonexistent.
Mooz Films

Film Review: Capernaum

Despite all the good intentions, what the film lacks is a clear focus. Towards the second half, it becomes a mush of ideas; although having enough tension for investing us in the characters and their motives. What makes one glued to the screen is cinematography and real-to-life earnest performances.
हायझेनबर्ग

माझी विज्ञानवादी प्रेमप्रकरणं: हायझेनबर्ग

५ डिसेंबर १९०१ रोजी वरुर्गबर्ग, जर्मनी, इथल्या माध्यमिक शाळेत शिकवणाऱ्या ऑगस्ट हाइझेनबर्ग यांच्या घरी हा येडोबा जन्मला. गणित आणि फिजिक्स म्हणजे याचा जीव की प्राण. १९२० मध्ये म्यूनिक येथील मॅक्सिमेलियन शाळेत गेला तेव्हा त्याचं लाईफ टोटली चेंज झालं.
Mard ko Dard

Film Review: Mard Ko Dard Nahi Hota

The film unabashedly celebrates all the clichés associated with those films yet makes fun of them at every chance it gets. It doesn’t treat the audience as unintelligent beings, yet gives them the blast of entertainment that they crave for.
Photograph

Film Review: Photograph

Nothing from Batra’s new film seems that tender and sweet when we first listen to its plot. Yet, he manages to take this plot to a meditative journey of both of these characters, very unlikely to have fallen in love.
ओपेनहायमार

माझी विज्ञानवादी प्रेमप्रकरणं: ओपेनहायमर

माझ्या पोटात गोड गुदगुल्या करणारं आणि अंगभर शहारे आणणारं कातिल हसला होता तो. अजुनही आठवलं की शहारे येतात. माझ्यातला जासुस विजय जागा झाला आणि मी याची पुर्ण माहिती काढायचं ठरवलं. शेवटी काही झालं तरी मॅच्युरिटीवालं प्रेम होतं हे!
Caster Semenya

बाईच्या ‘पुरुषी’ असण्याचा खेळखंडोबा

या जेंडर टेस्टनं रूढार्थानं स्त्री नसणाऱ्या, स्त्री-पुरुष या जेंडर बायनरीत न बसणाऱ्या इतकंच नव्हे तर पूर्ण स्त्री असणाऱ्या खेळाडूंचं देखील करिअरच नव्हे तर आयुष्य बरबाद झाल्याच्या अनेक कथा आहेत. याची पुन्हा आत्ता चर्चा होण्याचं कारण म्हणजे दक्षिण आफ्रिकेची स्टार अॅथलिट कास्टर सेमेन्या.
आईन्स्टाईन

माझी विज्ञानवादी प्रेमप्रकरणं : अल्बर्ट

अख्ख्या वर्गाला, शिक्षकांनाही याची कुणकुण लागली. त्याचा फिजिक्स म्हणून मीही फिजिक्स घेण्यासाठी कॉलेज चेंज केल्यावर नात्यावर शिक्कामोतर्बच झालं. त्यात एका मैत्रिणीने हातावर त्याच्या एका जगप्रसिद्ध निशाणीचा पेननं काढलेला टॅटू बघितलाच. E=mc^2 च्या टॅटूनं माझी आणि अल्बुची प्रेमाकहानी उघड केलीच.
australia_farmers

ऑस्ट्रेलियात निम्म्याहून अधिक स्थलांतरित कामगारांचं शोषण

ऑस्ट्रेलियात इतर देशांतून स्थलांतरित झालेल्या निम्म्यापेक्षा जास्त कामगारांना निर्धारित पगार किंवा मजुरीपेक्षा कमी पैसे दिले जातात, असं एका सर्वेक्षणातून समोर आलंय. हा सर्वेक्षण अहवाल तयार करणाऱ्या समितीनं ही समस्या सोडवण्यासाठी सरकारला अनेक शिफारसी सुचवल्या आहेत.
Gabriel_García_Márquez

‘वन हंड्रेड इयर्स ऑफ सॉलिट्यूड’ वेब सिरीज स्वरूपात

जगप्रसिद्ध लॅटिन अमेरिकन लेखक ग्रॅबिएल गार्सिया मार्केझच्या ‘वन हंड्रेड इयर्स ऑफ सॉलिट्यूड’ या गाजलेल्या कादंबरीवर आधारित वेब सिरीज नेटफ्लिक्सवर प्रदर्शित होणार आहे. स्पॅनिश भाषेत या वेब सिरीजची निर्मिती केली जाणार असून रॉड्रिगो आणि गोझॅंलो मार्केझ ही मार्केझची दोन मुलं याची निर्मिती करत आहेत.
Khajuraho

त्या रिक्षातल्या प्रेमाचं पॉर्न कोणी केलं?

तुम्ही व्हिडिओ एवढ्या चवीनं का बघताय हा प्रश्न स्वतःला विचारा. एवढं करूनही पण त्या दोघांनी उघड्यावर असं करायला नको होतं असं म्हणत बारीक पिन टोचणाऱ्यांना मी नम्रपणे सांगू इच्छितो की आपण उघड्यावर हागायला बसू शकतो तर उघड्यावर प्रेम तर करूच शकतो.
मराठी राजभाषा

राजभाषा दिनी बारकुल्या बारकुल्या ष्टो-या

बोलीभाषेला उभारी द्यायचं काम अनेकजण वेगवेगळ्या पातळ्यांवर करताहेत. आज मराठी राजभाषादिनानिमित्त प्रसाद कुमठेकर यांच्या मराठवाड्यातील खास उदगिरी बोलीभाषेत लिहलेल्या ‘बारकुल्या बारकुल्या ष्टोऱ्या’ ह्या कादंबरीविषयी.
Black Tide

Black Tide

Vincent Cassel was so effective in this role that this might be one of the best performances of his career. From the minute details like scratching his ear to almost running to beat the shit out of his own son, he embodied the role of this alcoholic, repulsive cop.
शांता गोखले

"राजकीय-सामाजिक परिस्थिती आजची असो किंवा कालची, लेखकाची जबाबदारी बदलत नाही"

मराठी नाट्य प्रेक्षक मध्यमवर्गीय आहे त्यामुळे तो राजकीय नाटकांप्रती उदासीन आहे. कलेच्या दृष्टीने मराठी माणसाला राजकारणाचं भान आहे, असं दिसत नाही. सत्तेचे फायदे उठवणारे राजकारणी हे नाटकाचे खलनायक झालेले आहेत पण राजकारणी आणि राजकारण यात फरक आहे. राजकारण या प्रक्रियेबद्दल मराठी नाटककार उदासीन आहेत.
Govind Pansare

'शिवाजी कोण होता' वाचलं आणि मी बदललो

‘शिवाजी कोण होता’ वाचलं आणि माणूस म्हणून जगण्याची प्रक्रिया सुरु झाली, नाही तर मीही ‘जय शिवाजी, जय भवानी‘ म्हणत, ‘मारा कापा, मुसंडयांना पाकिस्तानात हाकला‘ म्हणत दंगलीत सामील झालो असतो, बाबरीकांडावेळी महाआरत्या करत बसलो असतो.
Gullyboy2

Bombay 70 se Gully Boy

For a director with such a vision, the film felt unsatisfying for some reasons. Mainly for its writing which doesn’t have the rage enough to fulfill the lyrics.
aniket1

लव्हस्टोरी ‘त्या’ दोघांची

ते दोघं भेटले एका डेटिंग अ‍ॅपवर. एकमेकांशी चॅट करता करता विचार, आवडी निवडी जुळू लागल्या. फेसबुकवर जवळपास तीन वर्ष ते संपर्कात होते. वर्चुअल जगातली त्यांची ही कनेक्टीव्हिटी त्यांच्या सहजीवनाच्या निर्णयप्रकियेतला गाभाच आहे. वॅलेंटाईन डे निमित्त अनिकेत आणि इझ्रायलची ही लव्हस्टोरी.
Can you ever forgive me

Can you ever forgive me?

It does seem obvious or predictable of the plot where she tries to redeem herself by confronting to her wrongdoings. Perhaps that was too simple. It hardly had anything surprising that subverts itself in the next moment. But the simple structure is what helped the performances to shine even more.
Vichitrakathi

किमान जगण्यापुरता श्वास विचार करण्यासाठी...

मी वाचतो, तीच घरातली पुस्तकं त्यानंही वाचली. त्यानंही त्याचे हस्तमैथूनापासून क्युबापर्यंतच्या कित्येक शंकांचं समाधान त्यानं माझ्याचकडून करूनही घेतलं होतं. प्रतिगांधीनं लोकपालसाठी जंतरमंतरवर देशाचं पर्यावरण धुरकट करायला घेतलं, तेव्हा तो म्हणाला, ‘समर्थनासाठी मोर्चा काढतोय, तू मिटिंगला यावंस.’
पियुष गोयल

बजेटपे चर्चा

हा अर्थसंकल्प खूप चांगला किंवा खूप वाईट असा नसून, निवडणुकेपूर्वी असलेल्या बहुतेक अंतरिम अर्थसंकल्पांसारखा - सध्याच्या आर्थिक घडीत मूलभूत बदल न घडवणारा आणि तरीही जनतेला सकृतदर्शनी सकारात्मक वाटेल असा आहे.
Eight Grade

Eighth Grade

Eighth Grade. A film that I disregarded as just another teen drama. I hated the tendency of teenagers, getting sufficed by the technology and not treating others with the love that they seek. Alas, I realised how difficult it can get at times, despite having been bad to others.
swear words

लिंगभिंगातून: शिव्या

एकूणच काय तर सामाजिक राजकीय व लैंगिक सत्ता संवर्धन करणे व त्यासाठी स्त्रियांबद्दल द्वेष, दुय्यमत्व व हीनता दर्शविणारे शब्द पुन्हा पुन्हा वापरणे ही पुरुषांची सत्ता अबाधित ठेवण्याची गरज असते.
Roma

Film Review: Roma

This film is definitely about the world inhabited by the female characters around others. But it’s more than just one thing. It is Cuaron's most personal film.
पा रंजिथ

पा.रंजिथची सिनेमाची प्रयोगशाळा

पा. रंजिथ हा केवळ उत्कृष्ट दिग्दर्शकच नाही, तर तो विविध इनिशिएटिव्हजमधून नव्या पिढीला आंबेडकरी कलामूल्यं, तत्वज्ञानासह सिनेमाची निर्मिती शिकवणारा एक प्रयोगशील मार्गदर्शक आहे. ‘कुगईची लायब्ररी’ हे या अर्थान एक मोठं सांस्कृतिक केंद्र आहे.
Kashmir

Book Review

Wretchedness of life in Occupation: Through poetry, prose and photographs
Manto

Speak, for your lips are free

Unlike some other day, I had this incredible amount of pride of being myself. I was walking a bit faster just because of that. I wasn’t completely unaware of what I was doing, like usual. I was more conscious of my own persona, in a good way.
Aniket Jaaware

Adieu Professor, Adieu!

Professor Aniket Jaaware, simplicity and generous at heart and fondly known as ‘Aniket Sir’ or sometimes only ‘Aniket,’ in the department of English, SPPU, passed away in Delhi on November 30, 2018, at the age of 58 years.
scorates

फलसफी: जागतिक तत्वज्ञान दिवस

आज जगाचा प्रश्न विशिष्ट घटकांच्या शोषणापुरता मर्यादित नाही तर आज जग स्वतःच्या अस्तित्वासाठीच झगडत आहे. अशा काळात, मार्क्स म्हणतो तसं, जगाला कृतिशील राजकीय तत्त्वज्ञानाची गरज आहे.
Environmental Warfare

युद्धात पर्यावरणाचाही बळी जातो

संयुक्त राष्ट्र महासभेनं 'युद्ध व सशस्त्र संघर्षांमुळे होणारं पर्यावरणाचां शोषण' रोखण्यासाठी ६ नोव्हेंबर हा आंतरराष्ट्रीय दिवस म्हणून जाहीर केला.
suspiria

Must watch films from the film fest

I was able to catch 27 films from the festival. Here are those which caught my attention and lingered in me for quite a while afterwards. These are just the quick afterthoughts and not the complete reviews.
Tumbbad1

तुंबाड मधली भूतं नाही, माणसं भीतीदायक आहेत!

दुसऱ्या आठवड्यात पुन्हा तुंबाड बघितला तेव्हा गर्दी असल्याने पुढून चौथ्या रांगेत बसून बघावा लागला. गर्दीत प्रेक्षकांचा नको त्या सिन ला हशा ऐकू येण्याचा अनुभव जास्त भयावह होता.
WeF

स्पर्धात्मकतेचा अजेंडा

बरेच विकसनशील देश आपल्या आर्थिक धोरणांची दिशा ठरवताना स्पर्धात्मकता निर्देशांकातील क्रमवारी सुधारावी अशा दृष्टीने पावले ऊचलताना दिसतात. माञ या निर्देशांकाला एवढे जास्त महत्त्व देणे खरोखर योग्य आहे का यावर अर्थशास्त्रज्ञांचे एकमत नाही.
Bombay

फलसफी : मणी रत्नम 

मणी रत्नम यांचा सिनेमा भारतीय वर्गचरित्रातून उत्कट प्रेम आणि अत्युच्च मानवी भावनांना कलात्मकरित्या चित्रित करतो.
NULL

फक्त १०० कंपन्या ७० टक्क्यांहून अधिक प्रदूषणाला कारणीभूत

एका अहवालानुसार, जगातील १०० कंपन्या अशा आहेत, ज्या १९८८ पासूनच्या आकडेवारी नुसार, जगातल्या ७० टक्क्यांहून अधिक कार्बन उत्सर्जनास आणि पर्यायाने प्रदूषणास जवाबदार आहेत.
NULL

Film Review: First Man

The film delivers as a biopic of Neil Armstrong the person, but in the end, leaves one wanting more for the story of Armstrong, the phenomenon that pushed humanity to cusp of a newer, heightened consciousness.
कविता महाजन

एक तरल कविता

कविता महाजन यांचं कर्तृत्व साहित्य, कला आणि समाजभानाच्या सीमा ओलांडून आपली वेगळी छाप उमटवणारं होतं.
Pritam

Silent lover, fierce writer

Every time love encountered Amrita Pritam, it knew it would rediscover its depth through her life.
Nehru

बुद्धीचा पालट धरा रे काही..

वैज्ञानिक दृष्टीकोन बाळगणं ह्या संवैधानीक कर्तव्याचा आग्रह धरणाऱ्या डॉ. नरेंद्र दाभोळकरांची २० ऑगस्ट २०१३ रोजी हत्या झाली. यावर्षी २० ऑगस्ट, हा त्यांचा पाचवा स्मृतीदिन वैज्ञानिक दृष्टीकोन म्हणून पाळला गेला.
Ismat

Lifting the Veil

Ismat Chughtai was one of those first few writers who challenged the patriarchal norms by writing about certain topics from the list of taboos which are still prevalent in India.
Khajana Vihir

फोटॉन : खजाना विहीर

अहमदनगरचा राजा मुर्तूजा खान याने बीडचा तत्कालीन सरदार सलाबत खान याला खजाना देऊन इथं एक विहीर बांधायला सांगितली. त्या काळचा. मुर्तूजाशाहकडून आलेला सगळा खजिना या विहीरीसाठीच खर्च झाला, म्हणून या विहीरीला 'खजिना विहीर' म्हणतात.
Beed Awara

फोटॉन : राजुरी वेशीवरचा आवारा

'राजुरी वेस'च्या दोन्ही बाजूंना बसण्यासाठी दोन खोबण्या आहेत. तिथे अत्यंत दीन अवस्थेत एक माणूस बसून असायचा. तो मला प्रचंंड वेगळा वाटायचा.
The Art Critic

आपण सारे(च) समीक्षक

कुठलंही नवीन माध्यम जेंव्हा आपल्याला उपलब्ध होतं तेंव्हा सुरुवातीला त्याचा वापर जुन्या माध्यमासारखाच केला जातो. तसंच फेसबुक, ब्लॉग्स या ठिकाणी होणारी समीक्षा आणि उमटणाऱ्या प्रतिक्रिया अधिक स्वैर असाव्यात. विषयांच्या बाबतीत अधिक स्वतंत्र असाव्यात.
NULL

हिकीझ गझेट

अॅन्ड्र्यु ओटिस हा यूनिवर्सिटी ओफ मेरिलँडमधे संज्ञापनाचा व माध्यमशास्त्राचा विद्यार्थी आहे. मागच्या आठवड्यात त्याचं ‘हिकीज बेंगॅाल गझेट’: द अनटोल्ड स्टोरी ओफ इंडियाज फर्स्ट न्यूजपेपर’ हे पुस्तक आलंय, त्याविषयी...
'the cup' and 'la grand finale'

फिफा वर्ल्डकप आणि दोन सिनेमे

'द कप' आणि 'ला ग्रान फिनाल' या दोन आगळ्या फिल्म्स फुटबॉलचे वेगळे आयाम तपासत, माणसाच्या आयुष्याचा आणि खेळाचा अंतर्संबंध दाखवतात.
khankhoje

Khankhoje and Khobragade

Pandurang Khankhoje and Dadaji Khobragade. Two men separated by almost a century between them, but a shared strive for people oriented agricultural research.